.png)
Uygulama Kentleri
Co-ADAPT projesi, Avrupa genelindeki çeşitli kentsel bağlamlara uyarlanmış, topluluk odaklı doğa tabanlı çözümleri ortaklaşa keşfetmek ve uygulamak için Berlin, Viyana, Košice ve Ankara'yı bir araya getiriyor.
Berlin
Berlin, özellikle suya duyarlı kentsel tasarım ve topluluk öncülüğündeki yeşil girişimler alanında doğa temelli çözümlerin uygulanmasında öncü şehirlerden biridir. Şehir, NbS’in yoğun kentsel ortamlara nasıl entegre edilebileceğini ve iklim uyumu ile biyolojik çeşitlilik sorunlarına nasıl yanıt verebileceğini göstermektedir.
Berlin, özellikle artan sıcak hava dalgaları ve değişen yağış rejimleri gibi çeşitli iklimsel zorluklarla karşı karşıyadır. Bu durum, özellikle uzun yıllardır gerileme gösteren kent ağaçları başta olmak üzere, kentsel yeşil alanlar üzerinde artan bir baskı oluşturmaktadır. Ayrıca çevresel yükler ve yeşil altyapıya erişim şehir genelinde eşit dağılmamaktadır.
Buna rağmen Berlin, “sünger şehir” yaklaşımını benimseyerek, topluluk temelli yeşil girişimler ve suya duyarlı kentsel tasarım uygulamalarıyla NbS alanında öncü rolünü sürdürmektedir. Bu yaklaşım, NbS’in yoğun kentsel dokuda iklim uyumunu ve biyolojik çeşitliliği destekleyecek şekilde nasıl uygulanabileceğini ortaya koymaktadır.
Ancak bütçe kesintileri, çevre örgütleri ve topluluk merkezlerinin çalışmalarını azaltmak zorunda kalmasına neden olmakta ve mevcut toplumsal katılıma rağmen ilerlemeyi sınırlamaktadır. Bu bağlamda, 2025 yılı sonunda yürürlüğe giren Berlin İklim Uyum Yasası, bu zorlukların gelecekte aşılabileceğine dair umut vermektedir.
UfU – Independent Institute for Environmental Issues
İletişim: Nicole.Wozny@ufu.de
Viyana
Viyana, kentsel ısı adası etkisini azaltmak ve genel sürdürülebilirliği güçlendirmek amacıyla Doğa Temelli Çözümleri (NbS) aktif biçimde uygulamaktadır. Bu kapsamda ağaçlandırma, cephe ve çatı yeşillendirme ile sert zeminlerin geçirimsizliğinin azaltılması (yüzeylerin açılması) gibi yeşil altyapı uygulamalarına güçlü bir odak söz konusudur.
Şehrin Kentsel Isı Adası (UHI) planı gibi stratejik çerçeveler ve BOKU (Doğal Kaynaklar ve Yaşam Bilimleri Üniversitesi) gibi kurumların yürüttüğü araştırmalar, kentsel bitki örtüsünün artırılmasının ısıyı önemli ölçüde azaltabileceğini ve mikro iklimi iyileştirebileceğini göstermektedir. GRÜNSTATTGRAU tarafından hayata geçirilen “Greener Linien” gibi girişimler, yoğun kentsel alanlarda cephe yeşillendirmenin potansiyelini ortaya koyarken; NBSOIL ve UrbanHeatEquality gibi iş birliğine dayalı araştırma projeleri, toprak sağlığı, iklim direnci ve NbS’in sosyal boyutlarını ele alarak bu çözümlerin adil ve kapsayıcı biçimde uygulanmasını hedeflemektedir.
Viyana ayrıca Alpine Climate Board gibi platformlar aracılığıyla su yönetimi gibi konularda sektörler arası yaklaşımlara katkı sunmakta ve LAND4CLIMATE gibi projelerde vurgulandığı üzere, kentsel yüzeylerin geçirimsizliğinin azaltılmasını iklim uyumunu güçlendiren temel stratejilerden biri olarak teşvik etmektedir.
IEC – Innovation Education Centre
İletişim: pelin@zentrumib.org
Košice
Košice, doğa temelli çözümlerin sürdürülebilir dönüşümü destekleyebileceği, yeşil altyapıyı güçlendirebileceği ve topluluk katılımını artırabileceği dinamik bir kentsel bağlamı temsil etmektedir.
Son 50 yılda Avrupa şehirlerinde ortalama yıllık sıcaklıklar 2°C’den fazla artmıştır. Yaz aylarında bu artış 5°C’nin üzerine çıkabilmektedir. Ayrıca Košice’nin, proje kapsamındaki diğer şehirlerle karşılaştırıldığında dikkat çekici bir konumda olduğu görülmektedir: Nüfus açısından Viyana, Košice ve Prešov bölgelerinin toplamına; Ankara ise neredeyse tüm Slovakya’ya; Berlin ise Bratislava hariç Slovakya’ya eşdeğer büyüklüktedir.
Bu karşılaştırmaya rağmen sıcaklık artışı en yüksek olan şehir Košice’dir. Son 50 yılda ortalama yıllık sıcaklıklar Ankara’da 1,8°C, Berlin’de 2,3°C, Viyana’da 2,4°C artarken, Košice’de bu artış 2,7°C’ye ulaşmıştır.
People & Water
İletişim: danka.kravcikova@gmail.com
Ankara
Ankara’nın kent planına göre şehir, Ankara Ovası üzerinde yer almakta ve adeta bir “çanak” formu oluşturmaktadır. Geçmişte bu alan, bağlarla kaplı, dengeli bir ekosistem ve temiz hava sunan bir yapıya sahipti. Ancak son 50 yılda yaşanan hızlı ve yoğun kentleşme, bu bağların ortadan kalkmasına neden olmuş; “çanak” yapı giderek kirlenen bir ortama dönüşmüştür. Plansız trafik ve hızla artan nüfus bu durumu daha da ağırlaştırmıştır.
Günümüzde özellikle Çankaya’da yeşil alanlar yetersiz, küçük ve parçalıdır. Daha büyük yeşil alanlar ise çoğunlukla doğal olmayan, yapay olarak oluşturulmuş bölge parkları olup Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin yetki alanındadır. Bu durum, bütüncül bir yeşil altyapı geliştirilmesi açısından mülkiyet ve yönetişim sorunları yaratmaktadır. Aynı zamanda Ankara’nın kent merkezi—özellikle Çankaya/Kızılay bölgesi—yoğun biçimde araç odaklıdır; yaya alanları sınırlı, parçalı ve ana yollarla bölünmüş durumdadır.
İklim değişikliği de bu tabloya ek bir baskı katmaktadır. Artan sıcaklık dalgalanmaları, kuraklık, aşırı yağışlar ve mevsim kaymaları hem insan hem de ekosistemler üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Şiddetli yağışlar, geçirimsiz kentsel yüzeylerde taşkınlara neden olurken, kırsal alanlarda erozyonu artırmaktadır. Yarı kurak bir şehir olan Ankara’da su kaynaklarının azalması, doğal su varlıklarının zamanla kanalizasyon sistemlerine dönüşmesi ve kar yağışlarının azalması su kıtlığını daha da derinleştirmektedir. Bu nedenle etkin su yönetimi sürdürülebilirlik açısından kritik önemdedir.
Bu zorluklara karşılık olarak Çankaya Belediyesi bazı adımlar atmıştır. Belediye, Başkanlar Sözleşmesi’ne (Covenant of Mayors) katılarak karbon emisyonlarını azaltmayı hedeflemiş, 2015–2020 Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı’nı uygulamış ve “Yağmur Hasadı Yoluyla İklim Direnci” gibi AB destekli projelerde yer almıştır. Bu proje kapsamında pilot su tutma peyzajları geliştirilmiş ve Sağlıklı Kentler Birliği tarafından ödüllendirilen biyolojik su kanalları (swale) inşa edilmiştir.
Nature4Cities gibi girişimlerle Çankaya, bu deneyimleri ileriye taşımayı ve paylaşılan bilgi ile küresel iyi uygulamalardan beslenen daha yeşil, daha sağlıklı ve daha yaşanabilir bir kent vizyonu oluşturmayı hedeflemektedir.
DKM - Nature Conservation Centre
İletişim: tugba.can@dkm.org.tr